Kredyt konsumencki w Polsce ma dwa ustawowe sufity. Jeden dotyczy odsetek i wynika z Kodeksu cywilnego. Drugi obejmuje wszystko poza odsetkami, czyli prowizje, opłaty i inne koszty, i jest zapisany w ustawie o kredycie konsumenckim. Razem wyznaczają maksymalną cenę, jaką kredytodawca może legalnie pobrać.
Poniżej podajemy wartości obowiązujące w listopadzie 2026 r., wzory i przykład dla kwoty 10 000 zł spłacanej przez 12 i 36 miesięcy. Wyjaśniamy też, co zrobić, gdy umowa te granice przekracza.
Odsetki maksymalne w listopadzie 2026 r.
Zgodnie z art. 359 § 2¹ Kodeksu cywilnego odsetki wynikające z umowy nie mogą w skali roku przekraczać dwukrotności odsetek ustawowych. Odsetki ustawowe to suma stopy referencyjnej NBP i 3,5 punktu procentowego. Stąd prosty wzór:
odsetki maksymalne = 2 × (stopa referencyjna NBP + 3,5 pkt proc.)
Stopa referencyjna wynosi 3,75% od 5 marca 2026 r. Rada Polityki Pieniężnej utrzymała ją na tym poziomie na posiedzeniu 3-4 listopada 2026 r. Odsetki maksymalne wynoszą więc 2 × (3,75% + 3,5%) = 14,5% rocznie. Wcześniej, od 4 grudnia 2025 r. do 4 marca 2026 r., wynosiły 15%.
Jeśli umowa przewiduje wyższe oprocentowanie, nie jest przez to nieważna. Zgodnie z art. 359 § 2² KC należą się wtedy po prostu odsetki maksymalne, a nadwyżka nie jest należna.
Osobny limit dotyczy odsetek za opóźnienie, czyli tych naliczanych, gdy nie płacisz raty w terminie. Odsetki maksymalne za opóźnienie to dwukrotność odsetek ustawowych za opóźnienie (stopa referencyjna + 5,5 pkt proc.), czyli obecnie 18,5% rocznie.
Odsetki maksymalne zmieniają się razem ze stopą referencyjną NBP, bez żadnej zmiany ustawy. Jeśli masz kredyt ze zmiennym oprocentowaniem ustalonym na poziomie odsetek maksymalnych, każda decyzja RPP o stopach zmienia też jego cenę.
Limit kosztów pozaodsetkowych: wzór z art. 36a
Koszty pozaodsetkowe to w rozumieniu ustawy wszystkie koszty kredytu z wyjątkiem odsetek: prowizja, opłata przygotowawcza, opłaty za obsługę, a także ubezpieczenie, jeśli jest elementem kosztu kredytu. Ich maksymalną wysokość (MPKK) dla kredytów spłacanych w okresie co najmniej 30 dni wyznacza art. 36a ust. 1 ustawy:
MPKK = (K × 10%) + (K × n/R × 10%)
- K to całkowita kwota kredytu, czyli pieniądze, które dostajesz do dyspozycji, bez kredytowanych kosztów,
- n to okres spłaty w dniach,
- R to liczba dni w roku.
Mówiąc prościej: 10% kwoty kredytu „na start" plus 10% za każdy rok spłaty. Cała suma nie może jednak przekroczyć 45% całkowitej kwoty kredytu (art. 36a ust. 2).
Dla kredytów spłacanych w okresie krótszym niż 30 dni limit jest jeszcze niższy: koszty pozaodsetkowe nie mogą przekroczyć 5% całkowitej kwoty kredytu. Przy pożyczce 10 000 zł na kilka tygodni to najwyżej 500 zł.
Kiedy działa pułap 45%
Z wzoru wynika, że limit 45% zaczyna ograniczać koszty przy okresie spłaty dłuższym niż około 3,5 roku, czyli 42 miesiące. Przy kredycie na 5 czy 7 lat koszty pozaodsetkowe nadal mogą wynieść najwyżej 45% kwoty, mimo że wzór dawałby więcej.
Przykład: 10 000 zł na 12 i 36 miesięcy
To przykład obliczeniowy pokazujący górne granice, a nie oferta ani typowe warunki rynkowe. Założenia: całkowita kwota kredytu 10 000 zł, raty równe, oprocentowanie stałe równe odsetkom maksymalnym 14,5%, koszty pozaodsetkowe równe MPKK. Dla 12 miesięcy przyjęto n = 365 i R = 365, dla 36 miesięcy n = 1095 i R = 365.
| Element | 12 miesięcy | 36 miesięcy |
|---|---|---|
| MPKK: część stała (10% × K) | 1 000 zł | 1 000 zł |
| MPKK: część zależna od okresu | 1 000 zł | 3 000 zł |
| Maksymalne koszty pozaodsetkowe | 2 000 zł (20%) | 4 000 zł (40%) |
| Rata przy 14,5% (bez kosztów pozaodsetkowych) | 900,23 zł | 344,21 zł |
| Odsetki łącznie | 802,76 zł | 2 391,56 zł |
| Maksymalny łączny koszt kredytu | 2 802,76 zł | 6 391,56 zł |
| Łącznie do oddania | 12 802,76 zł | 16 391,56 zł |
Krok po kroku dla 36 miesięcy: 10 000 × 10% = 1 000 zł. Następnie 10 000 × 1095/365 × 10% = 10 000 × 3 × 10% = 3 000 zł. Razem 4 000 zł, czyli mniej niż pułap 45% (4 500 zł), więc obowiązuje kwota z wzoru. Odsetki to rata 344,21 zł × 36 minus 10 000 zł.
Rzeczywista liczba dni zależy od dat w umowie. Jeśli w okresie spłaty wypada 29 lutego, a tak będzie przy kredycie zaciągniętym w listopadzie 2026 r. na trzy lata, bo rok 2028 jest przestępny, wynik może różnić się od podanego o kilka złotych.
Legalny nie znaczy tani. Jeśli koszty pozaodsetkowe z tabeli pobrano by z góry przy wypłacie, RRSO takiego kredytu wyniosłoby około 78,6% przy 12 miesiącach i około 71,6% przy 36 miesiącach. Limity wyznaczają granicę dopuszczalności, a nie poziom, który warto akceptować.
Rzeczywiste oferty mogą być od tych granic dużo niższe, dlatego porównuj konkretne koszty, a nie to, czy mieszczą się w limicie. Jak przeliczyć te kwoty na jedną porównywalną liczbę, wyjaśniamy w tekście RRSO: co to jest, a raty dla własnych założeń policzysz w kalkulatorze raty.
Jak przepisy zapobiegają obchodzeniu limitu
Ustawa przewiduje dwa mechanizmy, które utrudniają rozbijanie kosztów na kolejne umowy:
- Odroczenie spłaty (art. 36b). Jeśli w ciągu 120 dni od wypłaty kredytodawca odracza termin spłaty, koszty związane z odroczeniem dolicza się do kosztów pozaodsetkowych pierwotnego kredytu, a limit liczy się od kwoty wypłaconej.
- Kolejne kredyty (art. 36c). Gdy ten sam kredytodawca lub podmiot z nim powiązany udziela kolejnego kredytu w ciągu 120 dni od wypłaty poprzedniego, a poprzedni nie został spłacony w całości, limit liczy się od kwoty pierwszego kredytu, a koszty wszystkich kredytów z tego okresu się sumuje.
Limit obejmuje też zakupy na raty i inne formy finansowania, o ile są kredytem konsumenckim w rozumieniu ustawy. Część modeli odroczonej płatności wciąż pozostaje poza ustawą, o czym piszemy w tekście o ratach 0% i „kup teraz, zapłać później".
Co zrobić, gdy umowa przekracza limity
Koszty pozaodsetkowe ponad limit nie są należne z mocy samej ustawy (art. 36a ust. 3). Podobnie odsetki ponad odsetki maksymalne. W praktyce:
- Policz MPKK dla swojej umowy: weź całkowitą kwotę kredytu, liczbę dni od wypłaty do terminu ostatniej raty i wstaw do wzoru.
- Zsumuj wszystkie koszty poza odsetkami z umowy i harmonogramu, w tym prowizję, opłaty i składkę ubezpieczeniową, jeśli była warunkiem kredytu.
- Jeśli suma przekracza limit, złóż reklamację u kredytodawcy na piśmie i zażądaj zwrotu nadwyżki lub korekty harmonogramu.
- Gdy reklamacja zostanie odrzucona, możesz skorzystać z pomocy Rzecznika Finansowego, miejskiego lub powiatowego rzecznika konsumentów albo nieodpłatnej pomocy prawnej.
Naruszenie art. 36a-36c jest też wymienione w art. 45 ustawy jako podstawa sankcji kredytu darmowego. Oznacza to, że po złożeniu pisemnego oświadczenia kredyt zwraca się bez odsetek i innych kosztów. Uprawnienie wygasa po roku od wykonania umowy. O zasadności takiego roszczenia w konkretnej sprawie decyduje ostatecznie sąd.
Czy limity się zmienią
W listopadzie 2026 r. obowiązuje ustawa o kredycie konsumenckim z 2011 r. Unijna dyrektywa CCD2 powinna być stosowana od 20 listopada 2026 r., ale polski projekt nowej ustawy (UC171) został wpisany do wykazu prac rządu dopiero 3 listopada 2026 r., a jego przyjęcie przez Radę Ministrów zaplanowano na II kwartał 2027 r.
Według założeń projektu odsetki maksymalne nadal mają wynikać z Kodeksu cywilnego, a limit kosztów pozaodsetkowych ma być utrzymany na wzór obecnego art. 36a. Projekt przewiduje też, że odsetki będzie można naliczać tylko od kwoty faktycznie wypłaconej, a nie od kredytowanych kosztów. Do czasu uchwalenia i wejścia w życie nowej ustawy obowiązują zasady opisane wyżej. Przed zaciągnięciem kredytu sprawdź jego całkowity koszt tak, jak opisujemy w poradniku o tym, jak wybrać kredyt gotówkowy.
Przeczytaj też: pożyczka pozabankowa.
Najczęstsze pytania
Ile wynoszą odsetki maksymalne w listopadzie 2026 r.?
14,5% w skali roku przy stopie referencyjnej NBP 3,75%. Odsetki maksymalne za opóźnienie wynoszą 18,5%.
Czy ubezpieczenie wlicza się do limitu kosztów pozaodsetkowych?
Koszty pozaodsetkowe to wszystkie koszty kredytu poza odsetkami. Jeśli ubezpieczenie jest kosztem związanym z umową kredytu, podlega limitowi. W razie sporu warto sprawdzić, czy polisa była warunkiem udzielenia kredytu.
Czy limit dotyczy kart kredytowych i limitów w koncie?
Tak, art. 36a dotyczy kredytów konsumenckich w rozumieniu ustawy, także odnawialnych. Sposób liczenia okresu spłaty przy takich produktach bywa jednak przedmiotem sporów. Wcześniejsza wersja projektu nowej ustawy, z marca 2026 r., przewidywała dla kart i limitów w koncie osobny limit liczony od kwoty limitu zadłużenia.
Co, jeśli zapłaciłem już koszty ponad limit?
Nadwyżka nie była należna, więc możesz domagać się jej zwrotu. Zacznij od pisemnej reklamacji u kredytodawcy i zachowaj umowę oraz potwierdzenia wpłat.
Tekst ma charakter informacyjny i nie stanowi porady finansowej ani prawnej w sprawie konkretnej umowy.
